Het ziekteverzuim in Nederland ligt dit jaar structureel boven het langjarig gemiddelde, en als mkb-ondernemer merk je dat sneller dan een bedrijf met honderd man op de loonlijst. Uit de nieuwste cijfers van het CBS blijkt dat het verzuim in het eerste kwartaal van 2026 uitkwam op 5,8 procent, tegen een langjarig gemiddelde van 5,0 procent sinds 1996. Voor een bedrijf met tien man personeel betekent dat al snel dat er structureel iemand thuiszit, en dat voel je direct in je planning en je resultaat.
Wat een zieke werknemer je daadwerkelijk kost
De rekensom is simpeler dan veel ondernemers denken, en pijnlijker dan je zou hopen. Je betaalt loon door, je draagt premies af, en ondertussen ligt het werk stil of moet een collega het erbij doen. Verzuimspecialisten rekenen voor een gemiddelde zieke werknemer al snel 360 tot 400 euro per dag, en bij een gemiddelde verzuimduur van ruim 17 werkdagen loopt dat op tot boven de 6.000 euro per verzuimgeval. Bij een bedrijf van acht of tien man is dat geen afrondingsverschil, dat is een bedrag waarmee je een nieuwe laptop, een marketingcampagne of een halve maand huur had kunnen betalen. Twee jaar loondoorbetaling bij ziekte is in Nederland verplicht, en dat maakt langdurig verzuim voor een mkb-bedrijf zonder grote buffer een van de duurste risico's die er zijn.
Wil je grip houden op je personeelskosten in bredere zin, dan speelt verzuim daar direct in mee. Zeker nu een uitzendkracht inhuren dit jaar ook al duurder is geworden, is tijdelijk bijspringen geen goedkope pleister meer voor een gat dat verzuim slaat.
Kleine bedrijven verzuimen minder, maar voelen het harder
Opvallend genoeg laat het CBS zien dat kleine bedrijven juist minder verzuim hebben dan grote. Bij bedrijven met minder dan tien werknemers lag het verzuim in het vierde kwartaal van 2025 op 2,4 procent, bij middelgrote bedrijven op 4,5 procent en bij bedrijven met honderd werknemers of meer op 6,0 procent. Dat klinkt als goed nieuws, maar het is een schijnzekerheid. Bij honderd man personeel valt één zieke medewerker nauwelijks op in het rooster, die wordt simpelweg opgevangen door de collega's ernaast. Bij acht man is diezelfde ene persoon ineens twaalf procent van je capaciteit, en die verhouding merk je meteen bij de klant, op de werkvloer of in je omzet aan het einde van de maand.
Werkdruk is vaker de boosdoener dan een griepje
Griep en verkoudheid blijven volgens het CBS de meest genoemde reden voor kort verzuim, maar daar loopt de rekening niet echt op. Langdurig verzuim, het soort dat weken tot maanden duurt, wordt in de praktijk vaker veroorzaakt door werkdruk en psychische klachten dan door een griepje van drie dagen. Juist in het mkb, waar je met minder mensen meer werk verzet en iedereen meerdere petten op heeft, ligt die druk al snel hoger dan bij een groot bedrijf met bredere schouders om taken te herverdelen. Het verzuim in de zorg spant landelijk de kroon: daar loopt het percentage op tot boven de acht procent, precies de sector waar werkdruk het vaakst wordt genoemd als oorzaak. Dat is geen toeval, en het is een waarschuwing voor elke sector waar de bezetting krap staat.
Wat je nu concreet kunt doen
Wachten tot iemand zich ziekmeldt is de duurste strategie die er is. Een aantal stappen werkt in de praktijk wel:
- Praat vroeg, niet pas na drie weken. Een kort gesprek in de eerste dagen van verzuim voorkomt vaker een lange uitval dan een officieel re-integratietraject dat pas op gang komt als het al mis is.
- Houd werkdruk zichtbaar. Vraag actief door als iemand structureel overwerkt of taken blijft opstapelen, in plaats van te wachten tot het balletje valt.
- Zet je arbodienst niet pas in bij langdurig verzuim. Een korte check-in bij terugkerend kort verzuim spot patronen die je zelf makkelijk mist.
- Reken verzuimkosten mee in je begroting. Zet een realistisch bedrag per fte opzij in plaats van verzuim als onvoorziene tegenvaller te behandelen.
Is iemand toch langere tijd uit de roulatie, dan bepaalt vooral de eerste fase van het traject hoe snel diegene weer instroomt. Onze tips voor de re-integratie van herstelde werknemers gaan dieper in op hoe je dat traject goed vormgeeft zonder dat het voor beide partijen een verplicht nummer wordt.
Waarom je dit niet kunt wegschuiven naar volgend jaar
De arbeidsmarkt koelt weliswaar iets af, maar in sectoren als zorg, techniek en ICT blijft personeel schaars, en dat maakt de combinatie met hoog verzuim extra pijnlijk. Je kunt een zieke collega dit jaar minder makkelijk vervangen dan een paar jaar geleden, simpelweg omdat er minder mensen op de bank zitten om in te vallen. Wie nu al doorgroeit ondanks een krappe arbeidsmarkt weet dat de oplossing niet in nog harder werven zit, maar in het overeind houden van het team dat je al hebt. Verzuim serieus nemen is dan geen HR-taakje voor erbij, maar gewoon onderdeel van hoe je je bedrijf draaiende houdt, vandaag en niet pas als de volgende ziekmelding binnenkomt.